Ռուսական գազը՝ Ադրբեջանի անվան տակ. Բաքվի էներգետիկ խաղը Եվրոպայում

 Ադրբեջանում հուլիսի կեսերին գաղտնի հանդիպել են Ռուսաստանի և Գերմանիայի պատվիրակությունները։ 

Մի քանի օր անց Բեռլինում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարեց, որ Ռուսաստանն այլևս չի կարող նախկին ծավալներով նավթ և գազ մատակարարել իր ավանդական գործընկերներին, իսկ Ադրբեջանը պատրաստ է մեծացնել մատակարարումները դեպի Եվրոպա։

 «Ռուսաստանն այլևս չի կարող լիարժեք նավթ և գազ մատակարարել իր ավանդական գործընկերներին…»,- ասել է Ալիևը:

 Սակայն այստեղ առաջանում է գլխավոր հարցը՝ արդյո՞ք Ադրբեջանը տեխնիկապես կարող է փոխարինել Ռուսաստանին։ 

Այսօր Ադրբեջանը տարեկան արդյունահանում է մոտ 50-51 միլիարդ խորանարդ մետր բնական գազ, որից Եվրոպա արտահանում է շուրջ 13 միլիարդ խորանարդ մետր։ Մինչդեռ մինչև Ուկրաինայի պատերազմը Ռուսաստանը եվրոպական շուկա տարեկան մատակարարում էր շուրջ 150 միլիարդ խորանարդ մետր գազ։

 Այսինքն՝ ծավալներն անհամեմատելի են, և միայն ադրբեջանական արդյունահանմամբ այդ բացը լրացնելը դժվար է պատկերացնել։

«Եվրոպական բանկերը պետք է վերանայեն իրենց որոշումը, որպեսզի նավթագազային ենթակառուցվածքների նախագծերը կրկին ներդրումներ ստանան։ Այդ դեպքում Ադրբեջանը կկարողանա զգալիորեն ավելացնել բնական գազի և նավթի մատակարարումները Եվրոպա, այդ թվում՝ Գերմանիա»,-հավելել է Ադրբեջանի նախագահը:

Եթե Ադրբեջանը սեփական արդյունահանմամբ չի կարող ամբողջությամբ լրացնել եվրոպական պահանջարկը, ապա ինչպե՞ս է պատրաստվում ավելացնել մատակարարումները։

 Կարելի է ենթադրել, որ ապագայում ռուսական գազը կարող է Եվրոպա հասնել Ադրբեջանի անվան տակ։ Իսկ եթե նման համագործակցություն լինի ապա այն կարող է ունենալ ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական հետևանքներ։ 

Այստեղ արդեն առաջանում է մեկ այլ հարց․ իսկ եթե այս սցենարը մշակվել է դեռ տարիներ առաջ և Ռուսաստանի էներգետիկ շահերը դարձել են առաջնահերթ՝ ազդելով նաև քաղաքական որոշումների վրա։ 

Հիշենք մի քանի կարևոր դրվագ՝ Առաջին՝ Ադրբեջանը աջակցություն հայտնեց Ուկրաինային, Մոսկվան չարձագանքեց։

Երկրորդ՝ Ռուսաստանի հասցեին հնչեցրերց կոշտ և անգամ վիրավորական հայտարարությունները, Մոսկվան չարձագանքեց։

 Երրորդ՝ 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Ռուսաստանի վարքագիծը միգուցե սրանով էր պայմանավորված։ 

Ադրբեջանը փորձում է մեկ հարվածով երկու նապաստակ խփել՝ մի կողմից Ռուսաստանը, մյուս կողմից Եվրոպան։ 

Եթե Ադրբեջանն իր էներգետիկ դերն ավելի մեծացնի Եվրոպայի համար, ապա Բաքվի քաղաքական կշիռը նույնպես կարող է աճել տարածաշրջանային գործընթացներում, իսկ դա կարող է անմիջական ազդեցություն ունենալ Հայաստանի անվտանգային և արտաքին քաղաքական միջավայրի վրա։ 

Մինչդեռ Հայաստանի իշխանությունները մինչ այժմ հրապարակային որևէ արձագանք չեն տվել, իսկ Բաքուն փորձում է ներկայացնել, որ Ադրբեջանն արդեն դերակատարություն ունի Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության հարցում։