Որքա՞ն է հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը․ օրենքի կարևոր դրույթները

ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքով հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը դասվում է նպատակային արձակուրդների շարքին և ուղեկցվում է աշխատող կնոջ համար նախատեսված մի շարք երաշխիքներով։ Սակայն շատերը չգիտեն, թե կոնկրետ քանի օր է տրամադրվում այդ արձակուրդը, ինչ դեպքերում է այն երկարացվում, և ինչպես է օրենքը պաշտպանում հղի կնոջն աշխատանքից ազատվելուց։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրքը սահմանում է հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի տևողությունը, ամուսնու համար նախատեսված արձակուրդը, ինչպես նաև մայրության պաշտպանության երաշխիքները։

Քանի՞ օր է տրամադրվում արձակուրդը

Աշխատանքային օրենսգրքի 172-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատող կանանց տրամադրվում է հղիության և ծննդաբերության արձակուրդ՝

140 օր (70 օր՝ հղիության, 70 օր՝ ծննդաբերության),
155 օր (70 օր՝ հղիության, 85 օր՝ ծննդաբերության)՝ բարդ ծննդաբերության դեպքում,
180 օր (70 օր՝ հղիության, 110 օր՝ ծննդաբերության)՝ միաժամանակ մեկից ավելի երեխա ունենալու դեպքում։

Այդ արձակուրդը հաշվարկվում է միասին և կնոջը տրամադրվում է ամբողջությամբ։ Ժամանակից շուտ ծննդաբերելու դեպքում հղիության արձակուրդի չօգտագործված օրերը գումարվում են ծննդաբերության արձակուրդի օրերին։

Որդեգրման և փոխնակ մոր դեպքերը

172-րդ հոդվածով նախատեսված են նաև առանձին դեպքեր։ Նորածին որդեգրած կամ նորածնի խնամակալ նշանակված աշխատողին տրամադրվում է արձակուրդ՝ որդեգրելու կամ խնամակալ նշանակվելու օրվանից մինչև նորածնի 70 օրական (երկու և ավելի նորածնի դեպքում՝ մինչև 110 օրական) դառնալը։ Փոխնակ մոր միջոցով երեխա ունեցած աշխատողին (երեխայի կենսաբանական մորը) տրամադրվում է արձակուրդ երեխայի ծնվելու օրվանից մինչև նորածնի 70 օրական (երկու և ավելի նորածնի դեպքում՝ մինչև 110 օրական) դառնալը։ Այս արձակուրդների համար վարձու աշխատողի վճարումն իրականացվում է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։

Ամուսնու համար նախատեսված արձակուրդը

Աշխատանքային օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի համաձայն՝ հղիության և ծննդաբերության արձակուրդում, ինչպես նաև մինչև մեկ տարեկան երեխային խնամելու արձակուրդում գտնվող կնոջ ամուսնուն իր պահանջով տրամադրվում է չվճարվող արձակուրդ, որի ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել երկու ամիսը։

Ինչպե՞ս է կինը պաշտպանված աշխատանքից ազատվելուց

Աշխատանքային օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի համաձայն՝ արգելվում է գործատուի նախաձեռնությամբ աշխատանքային պայմանագրի լուծումը հղի կանանց հետ՝ հղիության մասին գործատուին տեղեկանք ներկայացնելու օրվանից մինչև հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի ավարտման օրվանից հետո մեկ ամիսը լրանալը։

Բացի այդ, 113-րդ հոդվածի 7-րդ կետով սահմանված՝ երկարատև անաշխատունակության հիմքով աշխատանքից ազատման հաշվարկում (ավելի քան 6 ամիս անընդմեջ կամ վերջին 12 ամսում՝ ավելի քան 180 օր) հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի օրերը հաշվի չեն առնվում։ Նույն կերպ, 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ ժամանակավոր անաշխատունակ դարձած աշխատողները պահպանում են իրենց աշխատատեղն ու պաշտոնը, եթե անաշխատունակության մեջ են գտնվել ոչ ավելի, քան 6 ամիս անընդմեջ կամ վերջին 12 ամսում՝ ոչ ավելի, քան 180 օր, ընդ որում՝ այս հաշվարկում ևս հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի օրերը հաշվի չեն առնվում։

Վնասակար գործոններից պաշտպանությունը

Աշխատանքային օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝ եթե առկա են վտանգավոր գործոններ, որոնք հնարավոր չէ վերացնել, գործատուն միջոցներ է ձեռնարկում աշխատանքային պայմանները բարելավելու, որպեսզի հղի և մինչև մեկ տարեկան երեխա խնամող կանայք չենթարկվեն դրանց ազդեցությանը։ Եթե պայմանների փոփոխությամբ ազդեցությունը հնարավոր չէ վերացնել, գործատուն պարտավոր է կնոջը (նրա համաձայնությամբ) փոխադրել այլ աշխատանքի նույն կազմակերպությունում, իսկ նման հնարավորության բացակայության դեպքում կնոջը տրամադրվում է վճարովի արձակուրդ մինչև հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի հատկացումը։

Հաճախ տրվող հարցեր

Քանի՞ օր է հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը։
Սովորական դեպքում՝ 140 օր (70 + 70)։ Բարդ ծննդաբերության դեպքում՝ 155 օր, իսկ միաժամանակ մեկից ավելի երեխա ունենալու դեպքում՝ 180 օր (172-րդ հոդված)։
Ամուսինը կարո՞ղ է արձակուրդ վերցնել երեխայի ծնվելու կապակցությամբ։
Այո։ 176-րդ հոդվածի համաձայն՝ արձակուրդում գտնվող կնոջ ամուսնուն իր պահանջով տրամադրվում է չվճարվող արձակուրդ՝ առավելագույնը երկու ամիս տևողությամբ։
Կարո՞ղ է գործատուն ինձ ազատել աշխատանքից, եթե հղի եմ։
Որպես կանոն՝ ոչ։ 114-րդ հոդվածը արգելում է գործատուի նախաձեռնությամբ ազատումը հղիության մասին տեղեկանք ներկայացնելու օրվանից մինչև հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի ավարտից հետո մեկ ամիսը լրանալը։
Հղիության արձակուրդի օրերը հաշվարկվու՞մ են երկարատև անաշխատունակության մեջ։
Ոչ։ 113-րդ և 118-րդ հոդվածների համաձայն՝ երկարատև անաշխատունակության օրերը հաշվելիս հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի օրերը հաշվի չեն առնվում։
Ի՞նչ է լինում, եթե աշխատավայրում վնասակար գործոններ կան։
258-րդ հոդվածի համաձայն՝ գործատուն պարտավոր է բարելավել պայմանները կամ կնոջը (նրա համաձայնությամբ) փոխադրել այլ աշխատանքի, իսկ նման հնարավորության բացակայության դեպքում՝ տրամադրել վճարովի արձակուրդ մինչև հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի հատկացումը։

Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը տրամադրվում է 140-ից 180 օր տևողությամբ՝ կախված ծննդաբերության հանգամանքներից, և ուղեկցվում է մայրության պաշտպանության մի շարք երաշխիքներով, այդ թվում՝ աշխատանքից ազատման արգելքով և վնասակար գործոններից պաշտպանությամբ. յուրաքանչյուր կոնկրետ իրավիճակում աշխատողի իրավունքների պատշաճ պաշտպանությունը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում»– տեղեկացնում է կայքը։