Փաշինյանը փակել է դուռն ադրբեջանցիների վերադարձի համար․ Բաքվից սուր քննադատություններ են հնչել

 ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունն այն մասին, որ իր կառավարման օրոք Հայաստանում իրենց նախկին բնակության վայրեր ադրբեջանցիների վերադարձի հարցը չի քննարկվի, վերջին օրերի ամենանշանակալի հայտարարություններից մեկն է դարձել։ Ըստ էության, ՀՀ կառավարության ղեկավարը հստակեցրել է, որ Երևանը նույնիսկ չի պատրաստվում բարձրացնել 1980-ականների վերջին Արևմտյան Ադրբեջանից արտաքսված հարյուր հազարավոր ադրբեջանցիների իրավունքների հարցը։ Ավելին, Փաշինյանն ինքը վերադարձի հարցը անվանել է «հակամարտության, այլ ոչ թե խաղաղության թեմա», փաստորեն հանելով այն հայ-ադրբեջանական խաղաղության գործընթացի ներկայիս օրակարգից։ Այս համատեքստում ադրբեջանցի քաղաքագետ և պատգամավոր Ռասիմ Մուսաբեկովը նշել է, որ Հայաստանի իշխանությունների նման դիրքորոշումը պայմանավորված է ներքաղաքական իրավիճակով և նախընտրական քարոզչությամբ, որտեղ ընդդիմադիր ուժերը շահարկում են այդ թեման։

Ադրբեջանցի փորձագետի դիտարկմամբ՝ Բաքուն ներկայումս կենտրոնացած է բացառապես Ղարաբաղ և Արևելյան Զանգեզուր սեփական քաղաքացիների վերաբնակեցման հարցով, ինչն իրականացվում է փուլային տարբերակով։ 

Միևնույն ժամանակ, ըստ ադրբեջանական կողմի մոտեցման, Արցախից տեղահանված հայերի վերադարձի հնարավորությունը ուղղակիորեն շաղկապվում է Հայաստանից հեռացած ադրբեջանցիների իրավունքների հետ։ Քանի որ Երևանը հրաժարվում է քննարկել ադրբեջանցիների վերադարձը, ապա օրակարգից դուրս է գալիս նաև Ղարաբաղի հայերի տեղափոխման հարցը։ Փոխարենը, Հայաստանի կառավարությունն իրականացնում է ղարաբաղցիների երկարատև ինտեգրման և բնակարանային ապահովման ծրագրեր՝ խրախուսելով նրանց կողմից ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու գործընթացը։

Ներկա փուլում երկու երկրների միջև առաջնային օրակարգում են մնում խաղաղության պայմանագրի կնքումը, սահմանազատումը, կոմունիկացիաների բացումն ու փոխադարձ տարածքային պահանջներից հրաժարումը։ Մարդկանց ազատ տեղաշարժի, նախկին բնակավայրեր կամ հարազատների գերեզմաններ այցելելու հնարավորությունը կարող է դիտարկվել միայն հարաբերությունների ամբողջական կարգավորման և վստահության մթնոլորտի ձևավորման վերջնական փուլում։