Բանկային նոր գործիքը պաշտպանո՞ւմ է, թե՞ նոր խնդիրներ ստեղծում

Հայաստանի բոլոր բանկերն ու վարկային կազմակերպությունները իրենց բջջային հավելվածներում ֆինանսական ծառայությունների արգելափակման գործառույթ են ներդրել հաճախորդներին զեղծարարներից պաշտպանելու համար: Այս մասին լրագրողներին հայտնեց ՀՀ Կենտրոնական բանկի սպառողների զորակցման կենտրոնի ղեկավար Արմենուհի Մկրտչյանը՝ հիշեցնելով, որ պահանջը ուժի մեջ է մտել հուլիսի 1-ից:

Նրա խոսքով հաճախորդները կարող են ինքնուրույն արգելափակել ինչպես առցանց ֆինանսական ծառայությունների ամբողջ ցանկը, այնպես էլ առանձին–առանձին, այդ թվում նոր վարկերի ձևակերպումը կամ ավանդներից ելքագրում անելը:

«Եթե անձը կասկածում է, որ իր անձնական տվյալները հասանելի են դարձել զեղծարարներին, խորհուրդ է տրվում անմիջապես արգելափակել էլեկտրոնային ֆինանսական ծառայությունների հասանելիությունը, ապա նոր փորձել հասկանալ իրավիճակը», – ասաց Մկրտչյանը:

Նա նշեց, որ ապաարգելափակման ընթացակարգը դիտավորյալ ավելի բարդ է, քան բլոկավորմանը, որպեսզի կանխվի դրա իրականացումը չարագործների կողմից:

Կենտրոնական բանկը 2025 թվականի սկզբից ի վեր առցանց զեղծարարների հետ կապված 1102 բողոք է ստացել։ Հաղորդված վնասի ընդհանուր չափը կազմել է 876 մլն դրամ։ Միևնույն ժամանակ վիճակագրությունը չի ներառում այն դեպքերը, որոնց մասին տուժողները չեն հայտնել։

Մկրտչյանը շեշտեց, որ գրեթե բոլոր գրանցված դեպքերում տուժողները այս կամ այն փուլում ինքնուրույն են զեղծարարներին փոխանցել իրենց անձնական կամ վճարային տվյալները։ Նման իրավիճակներում փոխհատուցումը լրացուցիչ ստուգում է պահանջում, քանի որ բանկերը և իրավապահ մարմինները պետք է պարզեն գումարների կորստի հանգամանքները և հաճախորդի պատասխանատվության չափը։

Կենտրոնական բանկի ներկայացուցիչը քաղաքացիներին կոչ արեց պահպանել թվային անվտանգության հիմնական կանոնները՝ չսեղմել կասկածելի հղումները և գաղտնի տվյալներ չտրամադրել հեռախոսով։ Նա հիշեցրեց, որ Կենտրոնական բանկը, Ազգային անվտանգության ծառայությունը և պետական այլ մարմիններ քաղաքացիներից հեռախոսով չեն պահանջում անձնական կամ բանկային տվյալներ հայտնել։

Մկրտչյանի խոսքով՝ Կենտրոնական բանկը կապի օպերատորների և իրավապահների հետ համատեղ ուսումնասիրում է նաև զեղծարարական հեռախոսազանգերի դեմ պայքարի հնարավոր մեխանիզմները։ Քննարկումները դեռ սկզբնական փուլում, և կոնկրետ որոշումներ դեռ չեն կայացվել։

Նա նաև նշեց, որ բնակչության նման թիվ ունեցող երկրների համեմատ Հայաստանում ֆինանսական խարդախության գրանցված դեպքերի թիվը համեմատաբար ցածր է։ Միևնույն ժամանակ 2025 թվականին Կենտրոնական բանկի իրականացրած հետազոտության արդյունքները վկայում են, որ շատ քաղաքացիներ գերագնահատում են իրենց թվային գրագիտությունը և սխալներ են թույլ տալիս չարագործների կողմից կիրառվող սցենարների պարագայում։

Մկրտչյանը հիշեցրեց, որ ֆինանսական ծառայություններն արագ բլոկավորելու մեխանիզմը ներդնելու որոշումը կայացվել է առցանց խարդախության զոհ դարձած քաղաքացիների բազմաթիվ բողոքներից հետո։

«Ստոպ» կոճակի փոխարեն լիներ «փլեյ». ՀԿ նախագահը` բանկային նոր գործիքի մասին