Ռուսաստանն անախադեպ գրոհ է սկսել Հայաստանի դեմ. MEDUZA

Կրեմլամետ բոտերի ռուսական «Մատրյոշկա» ցանցը (այն սովորաբար հեղինակավոր լրատվամիջոցների անունից կեղծ լուրեր է հրապարակում) Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ արշավ է սկսել երկրի գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դեմ։ Այս արշավն ավելի մասշտաբային է ստացվել, քան ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի և Լեհաստանի ընտրությունների ժամանակ միասին վերցրած,- գրում է MEDUZA պարբերականը։ Այս մասին մանրամասն հիշատակում են նաև «Վոտ տակ» և «Ագենտստվո» պարբերականները։ Ներկայացնում ենք հիմնական թեզերը։

«Մատրյոշկայի» արշավը Հայաստանի դեմ դարձել է ամենամասշտաբայինը 2025 թվականին Մոլդովայում կայացած ընտրություններից հետո։ Մայիսի սկզբի դրությամբ, «Բոտերի արգելափակող» նախագծի տվյալներով, կրեմլամետ բոտերի ցանցը հրապարակել է 343 կեղծ տեսանյութ Հայաստանի և նրա վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մասին, ինչը, «Վոտ տակ»-ի գնահատմամբ, համարժեք է 10,8 շաբաթ անընդմեջ աշխատանքի։

Համեմատության համար՝ Մոլդովայի ընտրություններից առաջ թողարկվել է 409 տեսանյութ (15,7 շաբաթ), ԱՄՆ-ի ընտրություններից առաջ՝ 180 տեսանյութ (5,7 շաբաթ), Գերմանիայում՝ 97 տեսանյութ (2,4 շաբաթ), Լեհաստանում՝ 14 տեսանյութ (0,5 շաբաթ)։

«Մատրյոշկայի» արշավը Հայաստանի դեմ սկսվել է բավականին շուտ՝ դառնալով ամենավաղը դիտարկումների պատմության մեջ։ Առաջին հրապարակումները հայտնվել են 2026 թվականի հունիսի 7-ին նշանակված ընտրություններից 243 օր առաջ։ Մոլդովայի դեպքում արշավը սկսվել էր 168 օր առաջ, իսկ ԱՄՆ-ում՝ 113 օր առաջ։

Հայաստանի ընտրություններից առաջ ապատեղեկատվությունը տարածվում է ոչ թե անընդհատ, այլ ալիքներով, պատմել է «Բոտերի արգելափակողի» ներկայացուցիչը։ Վերջին աճը տեղի է ունեցել մայիսի 4-ին Երևանում կայացած Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովից առաջ, որին մասնակցում էր նաև Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին։

Հայաստանի դեպքում «Մատրյոշկան» առաջին անգամ սկսել է կեղծիքներ տարածել առողջության մասին՝ տվյալ դեպքում Նիկոլ Փաշինյանի առողջության վերաբերյալ։ «Երբ սպառվել կամ դադարել են աշխատել կոռուպցիայի, „երկիրը Արևմուտքին վաճառելու“ և „Ռուսաստանի դեմ պատերազմ սանձազերծելու“ մասին փաստարկները, մնում է դիմել մի գործոնի, որի վրա մարդն ինքը իշխանություն չունի՝ նրա առողջությանը», — «Վոտ տակ»-ի հետ զրույցում նշել է «Բոտերի արգելափակողի» ներկայացուցիչը։ Փաշինյանի գրասենյակը հերքել է լուրերը, թե վարչապետն առողջական խնդիրներ ունի։

Ապատեղեկատվության արշավի ընթացքում կեղծիքները փորձում են տարածել լրատվամիջոցների միջոցով։ Այսպես, հայկական «ՍիվիլՆեթ» պարբերականը մայիսի 11-ին հայտնել է, որ արդեն երկու տարի է խմբագրությունը նամակներ է ստանում՝ այս կամ այն հրապարակումը «հապշտապ» ստուգելու կոչով։ Ընդ որում, հաղորդագրությունները, որոնք նման են համաշխարհային լրատվամիջոցների նյութերին, իրականում կեղծ են։

«Հաղորդագրությունների կառուցվածքը, օգտագործվող հաշիվները, կրկնվող աղբյուրները և տարածվող նարատիվները մատնանշում են համակարգված ապատեղեկատվական արշավի մասին», — կարծում են հայ լրագրողները։ Նրանք բերել են նման նյութերի մի քանի օրինակ, այդ թվում՝ այն, որ Փաշինյանն իբր պատրաստվում է պատերազմի Ռուսաստանի դեմ։

Ռուսաստանի հետ Հայաստանի հնարավոր ռազմական հակամարտությունը դարձել է այն թեմաներից մեկը, որն առաջ է մղում «Մատրյոշկան»։ Ապատեղեկատվության ցանցը սկսել է «Իքս» սոցիալական ցանցում այդ մասին կեղծ տեսանյութեր հրապարակել առնվազն մարտի 6-ից, նշում է «Ագենտստվոն»։ Ընդհանուր առմամբ, «Բոտերի արգելափակող» նախագծի տվյալներով, հայտնվել է առնվազն 20 նման տեսանյութ։ Ահա թե ինչ է պնդվում կրեմլամետ բոտերի տարածած կեղծ նյութերում.

• Փաշինյանը խորհրդարանական ընտրություններում հաղթելու դեպքում Հայաստանը կտանի դեպի ռազմական հակամարտություն Ռուսաստանի հետ.
• Փաշինյանը պատերազմ սկսելու խոստում է տվել Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին.
• «Փոլիմարքեթ»-ի միլիոնավոր օգտատերեր գումար են դրել այն բանի վրա, որ Հայաստանը հակամարտություն կհրահրի Ռուսաստանի հետ.
• «Օֆիս» սերիալի դերասանները Հայաստանի քաղաքացիներին կոչ են արել թույլ չտալ Փաշինյանին հաղթել, քանի որ հակառակ դեպքում նա «պատերազմ կսկսի Ռուսաստանի դեմ»։

Թեմայի վերաբերյալ վերջին հոլովակը թողարկվել է մայիսի 11-ին։ Դրանում պնդվում էր, թե Փաշինյանի մամուլի քարտուղարը հաստատել է ՆԱՏՕ-ի հրահանգիչների աշխատանքը Հայաստանում, և որ խորհրդարանական ընտրություններից հետո նա «կհրահրի ռազմական հակամարտություն Ռուսաստանի հետ»։

Մայիսի 9-ի երեկոյան լրագրողները Վլադիմիր Պուտինին հարցրել են Փաշինյանի մասին, ով «օրերս ընդունել էր Զելենսկուն՝ նրան հարթակ տրամադրելով մեր երկրի հասցեին սպառնալիքների համար»։ Պուտինը պատասխանել է. «Ինչ վերաբերում է Եվրամիությանը միանալու Հայաստանի պլաններին՝ դա, իհարկե, հատուկ քննարկում է պահանջում»։ ՌԴ նախագահն ասել է, որ «դա մեր գործը չէ», բայց առաջարկել է Հայաստանում ԵՄ-ին անդամակցելու հարցով հանրաքվե անցկացնել։

«Մենք հիմա ապրում ենք այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում ուկրաինական ուղղությամբ։ Իսկ ինչի՞ց սկսվեց։ ԵՄ-ին Ուկրաինայի անդամակցությունից կամ անդամակցելու փորձից», — հավելել է Պուտինը։ Նախկինում Ռուսաստանի նախագահն արդեն հասկացրել էր, որ Մոսկվան դեմ է Եվրամիության և ԱՄՆ-ի հետ մերձենալու Հայաստանի ծրագրերին։

Շվեդական «Բլանկսփոթ» պարբերականը մայիսի 9-ին հայտնել է, որ ռուսական հատուկ ծառայությունների աշխատակիցներից մեկի էլեկտրոնային փոստի կոտրման արդյունքում հաջողվել է ձեռք բերել փաստաթուղթ՝ Հայաստանի ընտրությունների վրա ազդեցության արշավի վերաբերյալ Կրեմլի պլանով։ Փաստաթղթից հետևում է, որ Ռուսաստանի նպատակն է նվազեցնել Փաշինյանի և նրա «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության արդյունքները ընտրություններում։ Դրա համար առաջարկվում է, ի թիվս այլոց, եռապատկել ռուսամետ բովանդակության ընդգրկումը՝ օրական մեկից հասցնելով երեք միլիոն դիտման։