Հայաստան-Ռուսաստան նոր սկանդա՞լ․ Մոսկվան կփորձի ազդել ընտրությունների վրա․ ԵԽԽՎ

Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) նախընտրական պատվիրակությունը, որը երկօրյա այցով՝ մայիսի 11-ից 12-ը գտնվել է Երևանում, հայտարարություն է տարածել՝ շեշտելով, որ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունները պետք է անցկացվեն վախից, անհարկի արտաքին ազդեցությունից և վարչական ռեսուրսների չարաշահումից զերծ միջավայրում։

Հայաստան այցի արդյունքներով տարածած հաղորդագրության մեջ ԵԽԽՎ պատվիրակությունը, մասնավորապես,  մտահոգություն է հայտնել Հայաստանի քաղաքական և տեղեկատվական դաշտի վրա ազդող արտաքին միջամտության ավելի ու ավելի բարդ և համակարգային բնույթի վերաբերյալ։

ԵԽԽՎ պատվիրակությունն իր հայտարարության մեջ նաև կոչ է արել Հայաստանի իշխանություններին ակտիվացնել արտաքին միջամտությունից պաշտպանվելու և բոլոր մասնակիցների համար հավասար պայմաններ ապահովելու ջանքերը։

«Պատվիրակությունը լսել է, որ արտաքին միջամտությունը զարգացել է ավանդական ապատեղեկատվության սահմաններից այն կողմ՝ այժմ ներառելով անօրինական քաղաքական ֆինանսավորում, կիբեռհարձակումներ, տնտեսական հարկադրանք և ընտրական գործընթացը մանիպուլյացիայի ենթարկելու ուղղակի փորձեր։ Այս հիբրիդային մարտավարությունը նպատակ ունի ոչ միայն ազդել հասարակական կարծիքի վրա, այլև ապահովել երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական լծակներ Հայաստանի վրա։

Պատվիրակությանը տեղեկացվել է Ռուսաստանի նախագահի կողմից ՀՀ վարչապետին ուղղված ուղղակի և բացահայտ խնդրանքների մասին՝ Ռուսաստանից եկած հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների քվեարկությունը հեշտացնելու և հիմնական ընդդիմադիր կուսակցության կողմից սփյուռքի այս հատվածին Հայաստան այցելելու և ընտրությունների օրը քվեարկելու համար ֆինանսական բնույթի խրախուսանքների մասին»,- ասված է հայտարարության մեջ։

Նշվում է, որ պատվիրակությունն ընդգծել է, որ նման միջամտությունը շարունակական և հարմարվողական սպառնալիք է, որը տարածվում է ընտրությունների ժամանակահատվածից շատ ավելի հեռու։

«Պատվիրակությունը նաև նշել է որոշ արևմտյան գործընկերների կողմից իշխող կուսակցությանը տրված հռչակագրային աջակցությունը»,- ասված է հայտարարության մեջ։  

Հայտարարության մեջ պատվիրակությունը ողջունել է Հայաստանի իրավական և կարգավորող շրջանակը՝ անտեղի ազդեցությանը հակազդելու համար։

«Պատվիրակությունը կարծում է, որ անհրաժեշտ է անհապաղ ամրապնդել ինստիտուցիոնալ կարողությունները, բարելավել միջգերատեսչական համակարգումը և մեծացնել քաղաքական ֆինանսավորման թափանցիկությունը։ Նայելով նախընտրական ավելի լայն միջավայրին՝ պատվիրակությունը նաև մտահոգություն է հայտնել մարդու իրավունքների պաշտպաններին, լրագրողներին և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին ուղղված ապատեղեկատվության ուժեղացման վերաբերյալ։ «Օտարերկրյա գործակալ» լինելու մեղադրանքների նման պատմությունները վտանգում են հանրային վստահությունը և սահմանափակում քաղաքացիական տարածքը», - ասված է հայտարարության մեջ։

Նշվում է, որ ԵԽԽՎ պատվիրակությունը լսել է համակարգված ոչ իսկական գործունեության և մանիպուլյատիվ սոցիալական ցանցերի բովանդակության մասին հաղորդագրություններ և հույս հայտնել, որ տեխնոլոգիական ընկերությունները ավելի կոշտ միջոցներ կձեռնարկեն նման արշավների դեմ։

«Պատվիրակությունը նաև մտահոգված է աճող իրավական ճնշումներով, այդ թվում՝ հանրային մասնակցության դեմ դատական ​​​​հայցերով, որոնք թիրախավորում են քաղաքացիական հասարակությանը, լրագրողներին և ընտրությունների դիտորդներին։ Այս մարտավարությունը կարող է խաթարել ազատ խոսքը և խոչընդոտել ժողովրդավարական մասնակցությունը։ Պատվիրակությունը շեշտել է, որ կենսունակ, անկախ քաղաքացիական հասարակությունը կարևոր է ժողովրդավարական ընտրությունների համար և պետք է պաշտպանված լինի սպառնալիքներից»,-ասված է հայտարարության մեջ։

ԵԽԽՎ պատվիրակության մտահոգության այլ հարցերից են նաև աճող քաղաքական բևեռացումը, ինստիտուտների նկատմամբ հանրային ցածր վստահությունը և քաղաքականության նկատմամբ ընդհանուր հետաքրքրության պակասը, մասնավորապես՝ երիտասարդ սերնդի կողմից։  

«Պատվիրակությունը լսեց կոշտ քարոզարշավային հռետորաբանության և վարչական ռեսուրսների չարաշահման, ընտրողների ճնշման, չկարգավորվող երրորդ կողմի քարոզարշավի և ընտրակաշառքի (երբեմն քողարկված որպես բարեգործություն) մասին մեղադրանքների մասին։ Հայ Առաքելական եկեղեցու աննախադեպ ներգրավվածությունը քաղաքականության մեջ նույնպես նշվել է պատվիրակության կողմից։ Քարոզարշավների ֆինանսավորման թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը շարունակում են մնալ կարևորագույն, հատկապես վերջին օրենսդրական փոփոխությունների հաշվառմամբ, որոնք բարձրացրել են նվիրատվությունների սահմանաչափերը՝ առանց լիովին լուծելու վերահսկողության բացերը»,-ընդգծել են ԵԽԽՎ պատվիրակները»,- ասված է հայտարարության մեջ։

Վերջիններիս բնորոշմամբ՝ իրենց կողմից ընդգծվել է, որ ընտրական ամբողջականության պաշտպանությունը պահանջում է ազգային իշխանությունների, քաղաքացիական հասարակության և միջազգային գործընկերների համագործակցություն, ինչպես նաև թվային հարթակների պատասխանատու գործողություններ:

«Պատվիրակությունը ողջունեց Հայաստանի իշխանությունների և շահագրգիռ կողմերի կառուցողական համագործակցությունը 2026 թվականի հունիսի 7-ի ընտրություններից առաջ՝ ճանաչելով քվեարկության կարևորությունը Հայաստանի ժողովրդավարական և աշխարհաքաղաքական ուղեգծի համար, հատկապես շարունակական խաղաղության ջանքերի և տարածաշրջանային վերափոխումների պայմաններում։ Պատվիրակությունը լսեց դատական ​​համակարգում կրկնակի ստանդարտների մասին մեղադրանքներ, ընդդիմության ներկայացուցիչները բողոքեցին մեծ թվով քաղաքական գործիչների և հոգևորականության անդամների վերաբերյալ, որոնք հետաքննության տակ են կամ տնային կալանքի տակ են»,-նշված է հայտարարության մեջ։

Նաև հաղորդվում է, որ այցի ընթացքում պատվիրակությունը հանդիպել է Ազգային ժողովի փոխնախագահի, ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության անդամների, խորհրդարանական և արտախորհրդարանական կուսակցությունների ղեկավարների, արդարադատության փոխնախարարի, կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովի նախագահի, տեղեկատվական համակարգերի գործակալության նախագահի և այլ ներկայացուցիչների, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի և անդամների, ԵԱՀԿ ԺՀՄԻԳ-ի առաքելության ղեկավարի և տեղակալի, Երևանում գտնվող դիվանագիտական ​​կորպուսի անդամների, ինչպես նաև լրատվամիջոցների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ։

«Պատվիրակությունը գնահատեց Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի ջանքերը, ինչպիսիք են Տեղեկատվական համակարգերի գործակալության հետ վերապատրաստումը և գործընկերությունը՝ կիբեռանվտանգությունը բարելավելու համար»,- նշել է ԵԽԽՎ պատվիրակությունը։

Պատվիրակությունն իր հայտարարությամբ խրախուսել է քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին շարունակել իրենց կենսական դերը ժողովրդավարական չափանիշների մոնիթորինգի, հաշվետվությունների ներկայացման և խթանման գործում։

«ԵԽԽՎ-ն կուղարկի լիարժեք ընտրությունների դիտորդական առաքելություն՝ 2026 թվականի հունիսի 7-ի ընտրությունները դիտարկելու համար՝ ԺՀՄԻԳ-ի, ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի և Եվրոպական խորհրդարանի դիտորդների հետ միասին»,- հայտարարել է ԵԽԽՎ պատվիրակությունը։