ԱՄՆ-ն շտապ 67 մլրդ դոլար է խնդրում ռազմական ծախսերի համար

Պենտագոնում առաջացել է բյուջեի սուր դեֆիցիտ, որի հիմնական պատճառը Իրանում ընթացող ռազմական գործողություններն են: Օրենսդիրների, ինչպես նաև ամերիկացի ներկա ու նախկին պաշտոնյաների փոխանցմամբ՝ առաջիկա շաբաթների ընթացքում ֆինանսավորման մի շարք առանցքային ուղղություններ կսպառվեն, ինչը տեղի է ունենում նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախաձեռնած՝ Թեհրանի հետ հակամարտության էսկալացիայի պայմաններում:

Չորս աղբյուրների համաձայն՝ ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով Պենտագոնն արդեն ստիպված է կրճատել զորքերի մարտունակությունն ապահովող տեխնիկական սպասարկման և մարտական պատրաստության ծրագրերը:

Ռազմական բյուջեի վրա ավելի ծանր կարող է ազդել Իրանի հետ հրադադարի համաձայնագրի ձախողումը: Ավելի քան մեկ շաբաթ տևած ինտենսիվ մարտերում ամերիկացի չորս զինծառայողի հոսքից հետո Վաշինգտոնը հասկացրել է, որ պատրաստվում է առավել ընդգրկուն հակամարտության:

Սպիտակ տունը Կոնգրեսին դիմել է ռազմական ծախսերը հոգալու համար շտապ 67 միլիարդ դոլար հատկացնելու խնդրանքով, սակայն օրենսդիրները հայտնվել են փակուղում հետագա քայլերի հարցում: Ներկայացուցիչների պալատը նախատեսում է արձակուրդ գնալ արդեն այս հինգշաբթի, ինչը ռազմական ֆինանսավորման շուրջ որևէ համաձայնություն հետաձգում է առնվազն մի քանի շաբաթով:

«Յուրաքանչյուր ոք պետք է նայի իրավիճակին և ձերբազատվի ինքնահանգստությունից»,- հարցազրույցում ասել է Հյուսիսային Կարոլինայից հանրապետական կոնգրեսական, Զինված ուժերի հանձնաժողովի անդամ Փեթ Հարիգանը:

Հոդվածի հրապարակումից հետո՝ երեքշաբթի, մամուլի քարտուղար Շոն Փարնելը հայտարարել է, որ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը «կանի անհրաժեշտ ամեն ինչ» զորքերի մարտունակությունը պահպանելու համար՝ շեշտելով, որ պաշտպանական ֆինանսավորումն ունի «կենսական նշանակություն»:

Երեքշաբթի Հեգսեթը և Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ գեներալ Դեն Քեյնը պետք է ելույթ ունենան ԱՄՆ Սենատի Հատկացումների հանձնաժողովում: Սրանք կլինեն օգնության այս փաթեթին նվիրված առաջին հանրային լսումները: Վերջին անգամ նրանք Կապիտոլիումի բլրի վրա ելույթ էին ունեցել մայիսին՝ նախքան փխրուն զինադադարի տապալումը:

Սպիտակ տան Բյուջետային վարչության տնօրեն Ռասել Վոութը նույնպես երեքշաբթի առավոտյան պետք է ելույթ ունենա հանրապետական օրենսդիրների առջև: Աղբյուրների համաձայն՝ եթե Կոնգրեսը քայլեր չձեռնարկի, ռազմական ղեկավարությունը ստիպված կլինի գնալ ավելի ցավոտ փոխզիջումների:

Թրամփն ավիահարվածների արշավը սկսել է փետրվարի վերջին՝ բազմիցս պնդելով, թե այն կավարտվի մի քանի շաբաթից: Սակայն հակամարտությունը ձգձգվեց ամիսներով: Իրանը փակեց նավթի և պարարտանյութերի առևտրի կարևորագույն ուղին՝ Հորմուզի նեղուցը, ինչը ցնցումներ առաջացրեց համաշխարհային տնտեսությունում:

Անցյալ ամիս Վոութն օրենսդիրներին հայտնել էր, որ պատերազմն արդեն արժեցել է մոտ 30 միլիարդ դոլար, սակայն անկախ վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ իրական թիվը շատ ավելի բարձր է: Սպիտակ տան տվյալները չեն ներառում Մերձավոր Արևելքում իրանական հարվածներից վնասված ամերիկյան ռազմաբազաների վերականգնման ծախսերը:

Հակամարտությունն անանխադեպ ծանր ծանրաբեռնվածություն է ստեղծել ԱՄՆ Ռազմածովային և Ռազմաօդային ուժերի համար, որոնք ավիացիա ու մարտական նավեր են տեղափոխել Մերձավոր Արևելք: Կոնգրեսականների երկու օգնականի փոխանցմամբ՝ զինված ուժերի այս երկու տեսակի ընթացիկ ռազմական գործողությունները ծածկող 2026 թվականի բյուջեի հոդվածները կսպառվեն արդեն ընթացիկ ամսվա վերջին:

Մինչև նոր ֆինանսական տարվա start-ը՝ հոկտեմբերի 1-ը, դեֆիցիտը լրացնելու համար Պենտագոնը վերաբաշխում է առկա միջոցները: Ըստ աղբյուրների՝ ռազմական զորավարժություններն ու մարզումները չեղարկվում կամ կրճատվում են, իսկ տեխնիկայի և ենթակառուցվածքների սպասարկման բյուջեներն ուղղվում են ճեղքվածքները փակելուն:

Washington Post-ի ուսումնասիրած փաստաթղթի համաձայն՝ վերջին շաբաթներին Պենտագոնը Կոնգրեսից թույլտվություն է խնդրել 4,3 միլիարդ դոլար վերաուղղորդել զորավարժությունների և սպառազինությունների գնման հոդվածներից դեպի առավել առաջնահերթ կարիքներ: Կոնգրեսն առայժմ չի հաստատել այս հայտը:

Թրամփի վարչակազմի ներկայացուցիչը հաստատել է, որ Սպիտակ տան Բյուջետային վարչությունը փորձում է միջոցների մի մասն ուղղել Պենտագոնի շահագործման և մարտական սպասարկման հոդվածներին: Այնուամենայնիվ, դա տեղի կունենա այլ առանցքային ծրագրերի կրճատման հաշվին:

Մինչդեռ Ներկայացուցիչների պալատի հանրապետականները մշակում են օրինագիծ՝ օգտագործելով «բյուջեի համաձայնեցման» (reconciliation) բարդ մեխանիզմը՝ գումարների հատկացումն արագացնելու համար: Սպասվում է, որ այս շաբաթ Ներկայացուցիչների պալատը քվեարկություն կանցկացնի փաստաթղթի կառուցվածքի շուրջ, որը նախատեսում է 73 միլիարդ դոլարի նոր պաշտպանական ծախսերի հատկացում (մի փոքր ավելի, քան խնդրել էր Սպիտակ տունը):

Սակայն այս ռազմավարությունը բախվում է լուրջ խոչընդոտների Սենատում, որտեղ մեծամասնության առաջնորդ Ջոն Թյունը (հանրապետական Հարավային Դակոտայից) կասկածներ է հայտնել դրա հեռանկարների վերաբերյալ:

Դեմոկրատները արգելափակում են պաշտպանական առանցքային նախաձեռնությունները՝ դեմ արտահայտվելով իրանական հակամարտության համար միջոցների հատկացմանը, ինչը քննադատում են երկու կուսակցություններն էլ: Նույնիսկ այն օրենսդիրները, որոնք դեմ չեն ֆինանսավորմանն աջակցելուն, դժգոհ են, որ Պենտագոնը ձգձգում է հաշվետվությունների տրամադրումը:

Երբ Հեգսեթն ապրիլին ցուցմունք էր տալիս Ներկայացուցիչների պալատում, հանձնաժողովի ղեկավարությունը նրան կոչ արեց որքան հնարավոր է շուտ տվյալներ տրամադրել պատերազմի արժեքի մասին: Պենտագոնը բաց թողեց հրամանագրով սահմանված ժամկետը և շաբաթներ շարունակ չէր տրամադրում պահանջվող մանրամասները, ներառյալ տվյալներ Իրանում հազարավոր զինամթերքներ ծախսելուց հետո բարձր ճշգրտության զենքի մնացորդների վերաբերյալ:

«Մեզ անհրաժեշտ է իմանալ, թե կոնկրետ ինչ ենք գնում և ինչու»,- հայտարարել է Բեթի Մաքքոլումը՝ համապատասխան ենթահանձնաժողովի գլխավոր դեմոկրատը:

Հեգսեթը նախկինում հրապարակավ նվազեցնում էր զինամթերքի պակասի վերաբերյալ մտահոգությունները՝ CBS News-ին տված հարցազրույցում հայտարարելով, թե ԱՄՆ պաշարները «կարգին են և միայն ավելի են ամրապնդվում»: Սակայն փակ դռների հետևում Պենտագոնի պաշտոնյաները շատ ավելի մեծ տագնապ են հայտնում՝ պնդելով, որ բանակին շտապ անհրաժեշտ է գումար՝ զենքի պաշարները համալրելու համար՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի նման հակառակորդներին զսպելու դեպքում:

Մաքքոլումը նշել է, որ զենքի պաշարների համալրումն ակնհայտ առաջնահերթություն է, և ընդգծել է, որ Պենտագոնի այլ ներկայացուցիչներ «ծայրահեղ մտահոգված են», որ օրենսդիրները չեն ստանում որոշումներ ընդունելու համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը:

ԱՄՆ պաշտպանական բյուջեն այս տարի կազմում է մոտ 1 տրիլիոն դոլար, ներառյալ անցյալ տարի հաստատված 150 միլիարդ դոլարի մեկանգամյա ֆինանսավորումը: 2027 ֆինանսական տարվա համար Թրամփի վարչակազմը պահանջել է ռեկորդային 1,5 տրիլիոն դոլար, ինչը թեժ վեճեր է առաջացրել Կապիտոլիումի բլրում: