![Թուրքիայի ԱԳ նախարարին մեղադրում են Անկարայում գաղտնի օբյեկտում գեներալին անձամբ խոշտանգելու մեջ․ ԶԼՄ](https://auroranews.am/storage/img/base_image/2024-07-19/669a2b8c9c403.webp)
Թուրքիայի ԱԳ նախարարին մեղադրում են Անկարայում գաղտնի օբյեկտում գեներալին անձամբ խոշտանգելու մեջ․ ԶԼՄ
![Թուրքիայի ԱԳ նախարարին մեղադրում են Անկարայում գաղտնի օբյեկտում գեներալին անձամբ խոշտանգելու մեջ․ ԶԼՄ](https://auroranews.am/storage/img/base_image/2024-07-19/669a2b8c9c403.webp)
Թուրքիայում 2016 թվականի հուլիսի 15-ին տեղի ունեցած աղմկահարույց հեղաշրջման փորձի 8-րդ տարելիցին նվիրված վերջերս լույս տեսած վավերագրական ֆիլմը բացահայտում է բարձրաստիճան պաշտոնյաների հասցեին հնչեցրած ցնցող մեղադրանքները: Ձախողված պետական հեղաշրջումից հետո ռազմածովային նավատորմից հեռացված փոխծովակալը պնդում է, որ հետախուզության այն ժամանակվա ղեկավարը, իսկ այժմ՝ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարը, անձամբ է խոշտանգել կասկածյալին: Այս մասին հայընում է Nordic Research Monitoring Network-ը։
Նշվում է, որ շատերը կարծում են, որ 2016-ի ձախողված պետական հեղաշրջումը ուրիշի դրոշի ներքո գործողություն էր, որը նախատեսված էր նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի, նրա հետախուզության ղեկավար Հաքան Ֆիդանի և այն ժամանակվա զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար Հուլուսի Աքարի կողմից: Էրդողանը, իբր, հեղաշրջման փորձն օգտագործել է որպես պատրվակ՝ իր իշխանությունն ամրապնդելու, ՆԱՏՕ-ի կողմնակից սպաներին բանակից հեռացնելու և Սիրիա անդրսահմանային ռազմական ներխուժում սկսելու համար։ Նա մահափորձի մեջ մեղադրել Է ԱՄՆ-ում բնակվող թուրք մահմեդական գիտնական Ֆեթուլլահ Գյուլենին, և կասկածելի քրեական մեղադրանքների հիման վրա «վհուկների որս է նախաձեռնել իր հետևորդների դեմ»: Գյուլենը կտրականապես հերքել է որևէ դերակատարություն տապալված հեղաշրջման մեջ, և թուրքական կառավարությունը մինչ օրս Գյուլենին իր հետ կապող որևէ ապացույց չի ներկայացրել:
Մուստաֆա Զեքի Ուղուրլուն, 2016 թվականի հուլիսի 15-ի գիշերը ԱՄՆ-ում տեղակայված ՆԱՏՕ-ի դաշնակից հրամանատարության փոխակերպման (NATO ACT) շտաբում, կարևոր պնդումներ է արել Alesta YouTube ալիքում հրապարակված վավերագրական ֆիլմում, որը ստեղծվել է զինված ուժերից հեռացված և ներկայումս արտերկրում բնակվող սպաների կողմից:
«Բերեք Հուլուսի Աքարին և Հաքան Ֆիդանին, և թող նրանք առերեսվեն զինվորական իմ նախկին դասընկերներից մեկին. կես ժամվա ընթացքում նրանք կվերացնեին հեղաշրջման փորձի մասին իրենց բոլոր պնդումները։ Աքարն ու Ֆիդանը չեն կարողանա պատասխանել ոչ մի հարցի, քանի որ նրանք հիմնավոր պատասխան չունեն»,- ասել է Ուղուրլուն։
Վավերագրական ֆիլմի վերջում Ուղուրլուն Ֆիդանին հարց ուղղեց. «Մինչ այդ գեներալներին և ծովակալներին խոշտանգում էին, դուք մասնակցե՞լ եք որևէ խոշտանգումների։ Նրանցից որևէ մեկի ականջները կծե՞լ եք»։ Նա հարցրեց՝ հավելելով. «Չե՞ք վախենում ապագայից, ճշմարտության բացահայտումից», և Ֆիդանին ակնարկել է, որ ինքը տեղյակ է եղել խոշտանգումներից, բայց չի բացահայտել խոշտանգված գեներալի ինքնությունը։
Հեղաշրջման փորձին մասնակցելու մեջ մեղադրվող սպաների խոշտանգումների մասին առաջին անգամ հայտնի է դարձել Անկարայի ոստիկանական վարչությունում ձայնագրված եւ «Անադոլու» պետական լրատվական գործակալության կողմից 2016 թվականի հուլիսի 15-ից անմիջապես հետո հրապարակված տեսագրությունից:
Այդ տարվա վերջից սկսած ՝ Ֆիդանը պատժեց կառավարության քննադատների և հակառակորդների խոշտանգումներն ու առևանգումները՝ նախագահ Էրդողանի հավանությունը ստանալուց հետո: Այդ հաստատումից հետո բազմաթիվ զոհեր տեղափոխվել են թուրքական MİT հետախուզական գործակալության կողմից սպասարկվող գաղտնի հաստատություններ, որտեղ նրանք ենթարկվել են խոշտանգումների և բռնությունների:
Չնայած աճող ապացույցներին, ներառյալ բազմաթիվ քրեական գործեր, զոհերի հայտարարություններ և MIT-ի բարձրաստիճան պաշտոնյաների խոստովանություններ, Էրդողանի կառավարությունը չկարողացավ նախաձեռնել խոշտանգումների վերաբերյալ պնդումների որևէ արդյունավետ հետաքննություն: Այնուամենայնիվ, Էրդողանի կառավարությունը, ի վերջո, որոշեց, որ իր կառավարությունը պետք է որոշի, թե ինչ պետք է անի: Որոշ դեպքերում դատախազները, ըստ երևույթին, հետաքննություն են անցկացրել այդ հայտարարությունների վերաբերյալ, բայց հետո հրաժարվել են դրանցից՝ հաճախ որպես պատրվակ նշելով ապացույցների բացակայությունը: Անկարայում մինչ օրս ստուգումներ չեն իրականացվել «Սև տեղամասերի» վերաբերյալ։
2024 թվականին հետաքննող լրագրող Ադեմ Յավուզ Արսլանը YouTube-ի իր սեփական ալիքում վերբեռնված ֆայլում բացահայտել է, որ Էրդողանը հաճախակի է այցելել Անկարայում խոշտանգումների վայրեր։ Նա նույնիսկ նշել է մի դեպք, երբ Էրդողանը և նրա թիմը, ներառյալ Ֆիդանը, ճաշել են պալատական խոհարարների կողմից պատրաստված եղնիկի միսով, մինչդեռ անհատները պահվում էին ներքևի խցերում:
Մանրամասները՝ սկզբնաղբյուր կայքում։